รีวิวเว้ย (2262) แม้ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ จะจากไปแล้ว แต่ตัวตนในฐานะ "ครู" และ "นักปรัชญา" ยังคงหยั่งรากลึกและผลิดอกออกผลผ่านมรดกทางปัญญาที่ตามที่ อชว. ได้อุทิศตนสร้างไว้ตลอดระยะเวลาไม่น้อยกว่า 30 ปี ในการสอนหนังสือ ความเป็นครูของ อชว. อยู่ที่การตั้งคำถาม เพื่อชี้ชวนให้นักศึกษาได้มองเห็นในสิ่งที่ตนไม่เคยเห็น หรือมองสิ่งที่คุ้นเคยจากมุมมองที่แตกต่างออกไป ซึ่งได้ช่วยหล่อหลอมและเติมเต็มมิติทางความคิดให้แก่บัณฑิตหลายพันคน คุณูปการอันยิ่งใหญ่และข้อถกเถียงทางวิชาการเหล่านั้นไม่ได้สูญหายไปไหน หากแต่ได้รับการสืบทอดและทำให้มีชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้งผ่านความร่วมมือของบรรดามิตรและลูกศิษย์ทางวิชาการจำนวนมาก ที่เคยร่ำเรียนกับ อชว. นักวิชาการเหล่านี้ได้มาร่วมกันร้อยเรียงและสานต่อข้อความคิดของครู ทั้งในประเด็นปรัชญาการเมือง การตั้งคำถามต่อความรุนแรง และแนวทางการเมืองแห่งอภัยวิถี สิ่งเหล่านี้จึงเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ยืนยันว่า การเดินทางสู่ปัญญาที่ อชว. ได้ชักชวนใครต่อใครให้มารู้จักนั้น จะยังคงเป็นภารกิจที่ถูกสานต่อและดำเนินต่อไปอย่างมั่นคงโดยศิษย์และมิตรของท่าน
หนังสือ : นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์
โดย : ธเนศ วงศ์ยานนาวา บก.
จำนวน : 484 หน้า
.
"นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" จัดทำขึ้นเพื่อรำลึกถึง ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ นักวิชาการคนสำคัญของสังคมที่ชอบเชื้อชวนสังคมให้ตั้งคำถาม โดยมี ธเนศ วงศ์ยานนาวา นักวิชาการคนสำคัญอีกคนหนึ่งที่ชอบตั้งคำถามต่อสังคม ทำหน้าที่เป็นบรรณาธิการของ "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์"
.
"นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" เล่มนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่การไว้อาลัยต่อผู้ล่วงลับ แต่เป็นการสำรวจและทบทวนตัวตนทางวิชาการของชัยวัฒน์ในฐานะ "นักปรัชญา" แม้ว่าคนส่วนใหญ่ในสังคมไทยมักจะจดจำในฐานะ "นักสันติวิธี" ก็ตาม "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" ได้รวบรวมข้อถกเถียงและมุมมองทางวิชาการจากแนวคิดทางวิชาการ และจากนักวิชาการที่ชัยวัฒน์ทิ้งไว้เป็นมรดกทางความคิดให้แก่สังคมไทย
.
ในส่วนของคำนิยม "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" แสดงให้เห็นถึงคุณูปการอันยิ่งใหญ่ของ อชว. ที่อุทิศตนสอนวิชาปรัชญาและทฤษฎีการเมือง (เช่น วิชา ร.210 และ ร.412) มาอย่างยาวนานไม่น้อยกว่า 30 ปี สิ่งที่โดดเด่นและเป็นพลังสำคัญในกระบวนการสอนของท่านคือ "การตั้งคำถาม" เพื่อชี้ชวนให้นักศึกษาได้มองเห็นในสิ่งที่ตนไม่เคยเห็น หรือมองสิ่งคุ้นเคยจากมุมมองใหม่ๆ แนวทางการสอนเช่นนี้ได้สร้างรากฐานความเข้าใจใหม่ๆ และเติมเต็มมิติทางปรัชญาการเมืองให้แก่บัณฑิตหลายพันคน
.
เนื้อหาหลักของ "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" เปิดประเดิมด้วยบทความขนาดยาวของ ธเนศ วงศ์ยานนาวา ชื่อ "Faith เคียงคู่ Reason" ซึ่งวิเคราะห์รากฐานปรัชญาการเมืองตะวันตกอย่างลึกซึ้ง บทความนี้พาผู้อ่านไปสำรวจข้อถกเถียงผ่านอุปลักษณ์ระหว่าง "Athens" (ตัวแทนของเหตุผล) และ "Jerusalem" (ตัวแทนของศรัทธาและศาสนา) โดยวิพากษ์ผ่านแนวคิดของนักปรัชญาการเมืองคนสำคัญอย่าง Leo Strauss และ Eric Voegelin เนื้อหาส่วนนี้ช่วยปูพื้นฐานให้เห็นว่าการแสวงหาความจริงทางการเมืองนั้น ไม่สามารถตัดขาดจากความเชื่อ ศรัทธา และวิถีชีวิต ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดที่สะท้อนถึงการตั้งคำถามแบบที่อาจารย์ชัยวัฒน์ให้ความสำคัญ
.
อีกหนึ่งประเด็นที่โดดเด่นและสอดคล้องกับภาพลักษณ์นักสันติวิธีของ อชว. คือบทความของ เกษม เพ็ญภินันท์ ที่วิเคราะห์แนวคิดเรื่อง "อภัยวิถี" บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าอาจารย์ชัยวัฒน์มองการให้อภัยไม่ใช่เพียงแค่ข้อกำหนดทางศีลธรรมส่วนบุคคล แต่เป็น "ความจำเป็นทางการเมือง" (political necessity) เพื่อหาทางออกและคลี่คลายความแค้นจากโศกนาฏกรรมทางการเมืองของไทย เช่น เหตุการณ์ 14 ตุลา, 6 ตุลา, และพฤษภาทมิฬ โดยมีหลักการสำคัญว่าการให้อภัยไม่ใช่การลืมอดีตที่เลวร้าย แต่ต้องเปลี่ยนเป็นการ "จำเอาไว้และให้อภัย" (remember and forgive) เพื่อปลดปล่อยผู้คนออกจากพันธนาการแห่งความทรงจำที่เจ็บปวด
.
นอกจากประเด็นเรื่องเหตุผล ศรัทธา และการให้อภัยแล้ว "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" ยังรวบรวมข้อเขียนจากนักวิชาการอีกหลายท่านที่ร่วมกันอภิปรายตัวตนทางวิชาการของอาจารย์ชัยวัฒน์จากหลากหลายแง่มุม ตามที่ปรากฏในสารบัญ หนังสือยังครอบคลุมหัวข้อที่กว้างขวาง เช่น การพินิจแนวคิดว่าด้วยความรุนแรง แนวคิดเรื่องความยุติธรรม ทฤษฎีการเมืองเชิงสิ่งแวดล้อมในยุคแอนโทรโพซีน ไปจนถึงการตีความแนวคิดของ Machiavelli และปรากฏการณ์ทรราชในกรีกโบราณ บทความเหล่านี้สะท้อนถึงมิติความสนใจที่ลึกซึ้งและรอบด้านของตัว อชว. เอง
.
"นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" เป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ยืนยันถึงการดำรงอยู่ของคุณูปการทางวิชาการของ อชว. ซึ่งคนอ่านจะไม่เพียงแต่ได้รับประโยชน์ในการทำความรู้จักกับกระบวนทัศน์ทางการเมืองของ อชว. เท่านั้น แต่ยังได้สัมผัสกับมวลความรู้ที่บุคคลท่านนี้หลงใหลและอุทิศชีวิต ซึ่งก็คือปรัชญาและทฤษฎีการเมือง "นอนไวโอเลนซ์พริ้นซ์" จึงเป็นทั้งบทบันทึกทางประวัติศาสตร์และแผนที่นำทางปัญญาที่ทรงคุณค่าสำหรับผู้ที่สนใจการเมือง สันติวิธี และปรัชญาอย่างแท้จริง
เข้าสู่ระบบเพื่อแสดงความคิดเห็น
Log in